KATOLSKI    

POSOŁ

Časopis katolskich Serbow
Załoženy 1863

Wudawa Towarstwo

Cyrila a Metoda z.t.

Póstowe naměsto 2
02625 Budyšin

 

Katolski Posoł  25.10.2009

 

Napisa dźěćom wučbnicy za nabožinu

Ze žiwjenja před 250 lětami rodźeneho patra Bosćija Tecelina Měta

Šuler łaćonšćiny bu rjadnik-měšnik

Bosćij Mět narodźi so 24. oktobra 1759, potajkim runje před 250 lětami. Wón wotrosće na roboćanskej žiwnosći w Kukowje. Dokelž měješe pilny hólc dobru hłójčku, dowolichu jemu w šuli łaćonsku rěč a němčinu nawuknyć. Klóšterska hnadna knjeni (abatisa) pósła jeho potom na swoje kóšty na gymnazij, najskerje do Noweje Cale.

Jako měješe Bosćij „wuswědčenje zrałosće“ w zaku, radźachu jemu, zo by w Nowej Cali do rjada cisterciensow zastupił a jako rjadnik – dósta mjeno Tecelin –  teologiju studował. Tak so sta. Bu samo do Serbskeho seminara w Praze přiwzaty, tak zo dósta zdobom dźělne kubłanje w hornjoserbšćinje.

Wuswjećeny w Budyšinje přez tachanta biskopa Mauermanna na měšnika, njenamaka młody rjadnik najprjedy žane kapłanske městno. Wróći so do swojeho klóštra w Nowej Cali a wupomha, hdźež bě trjeba. Při klóštrje Marijinej Hwězdźe zastarachu někotři patrojo duchowne knježny a wokolnych Serbow. Tež tu chwilu wupomha. Dokelž jeho tu poprawom njetrjebachu, pósła jeho abatisa do Róžanta jako pomocnika administratora. Jako bu sam administrator, bě zdobom zamołwity za dušepastyrstwo putnikow a wokolneje serbskeje ludnosće.

Delanski měšnik a šulski wučer

Lěta 1793 bě so pater Tecelin w Delanach zasydlił. Swjećeše łaćonske Bože słužby, na kotrychž so serbske kěrluše spěwachu. Prědowaše serbsce mjez domjacymi wěriwymi a serbskimi putnikami, wězo tež němsce před němskimi putnikami. Słyšeše spowědź kemšerjow we woběmaj rěčomaj.

Kóždy wšědny dźeń wšak wučeše dźěći po katechizmje a bibliske stawizny w maćeršćinje, njestarajo so wulce wo přikazy wyšnosćow, zo ma so wučić němsce, serbsce pak po móžnosći jenož wuwzaćnje.

Dokelž so nabožinska wučba wšědnje znajmjeńša hodźinu podawaše, słyšachu a rěčachu dźěći w šuli tež wot póndźele do soboty běžnje serbsce.

Pater Tecelin wjeseleše so nad pilnym sobudźěłom jemu dowěrjenych dźěći. Pomysli na to, zo móhłe wone dla lóšeho wuknjenja tež wučbnicu zasadow katolskeje wěry a bibliskich stawiznow trjebać, a to tohorunja w druhich serbskich wosadach. Tuž napisa wotpowědnej wučbnicy za delni kaž horni schodźenk. Budyske tachantstwo so jemu podźakowa, doporuči rukopis k ćišćej a zapłaći dźěl ćišćerskich a wjazarskich kóštow.

Nabožinski spisowaćel

Rjadnicy slubja chudobu. Njedóstanu tuž žanu mzdu. Tak dźěše so tež patrej Tecelinej. Konwent so za jeho bydlenje a zežiwjenje staraše. Něšto pjenjez w móšni by jenož měł, by-li jemu něchtó něšto dał. Pisaše dale serbske knižki. Za to pak njeje žane pjenjezy dóstał, ale je ćišć samo zapłaćić dyrbjał. Z klětki je pater Tecelin w Róžeńće a drje jeho přećel farar Čunka w Njebjelčicach wěriwym rozkładował, kak trěbne su nabožinske serbske spisy. A ludźo zrozumichu, zo by jara pomhane było, pjenjezy za ćišć knihow woprować.

Lěta 1810 sta so mały Boži dźiw. Pruski stat drje rozpušći a sćaza zamóženje katolskich klóštrow. Jako móličke zarunanje płaćeše so mnicham lětnje renta – wjace hač 200 tolerjow. Dokelž pater Tecelin, byrnjež w Sakskej skutkował, hišće konwentej w Nowej Cali přisłušeše, připóznachu tutu rentu tež jemu.

Mudrje nałožene pjenjezy

Róžeńčanski administrator pater Tecelin Mět rozsudźi so, dobrowólnje wotstupić a so wot swojeje renty žiwić. Měješe to z prawom za čestne rozrisanje swojeho połoženja, dokelž bě so ze swojim naslědnikom dojednać móhł, zo smě dale na swoje kóšty priwatnje w konwenće bydlić a so žiwić, serbsce a wuwzaćnje němsce prědować, Serbam a Němcam ze spowědnikom być a wšědnje w šuli serbsku nabožinsku wučbu podawać. Na tele wašnje měješe dosć časa za pisanje.

Lětnje płaćena renta zmóžni patrej Tecelinej, dźěl swojich pjenjez za twarske projekty nałožić. Tak da administraturu a murju wokoło cyrkwje natwarić. Zdobom skaza pola sławneho „mechanikusa“ Jurja Kislinka w Chrósćicach – wón bě twarc wěžinych časnikow a hašerskich sykawow, samo lijer zwonow – wěžiny časnik, zo móhli wěriwi dypkownišo kemši chodźić.

Wosebje chwalobny bě jeho testament. W nim postaji wěsty kapital za šulsku załožbu. Tež po jeho smjerći měješe so dźewjeć hólcam z chudych serbskich swójbow tydźenski šulski pjenjez zapłaćić.

Dr. Sigmund Musiat

 
wjace wobrazow

CMS by jan budar media | Alle Inhalte sind © by Katolski Posoł 2008